Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog beslissen 24 magnaten om Hitler en zijn partij financieel te steunen, de gevolgen van deze ontmoeting zullen de geschiedenis vormen. Met ‘Orde van de dag’ maakt theatergezelschap Het Nieuwstedelijk van een zware brok geschiedenis een aangenaam en pakkend schouwspel.
‘Orde van de dag’ van theatergezelschap Het Nieuwstedelijk lokte op de avond van de première een uitverkochte zaal naar Opek in Leuven. Deze abstracte en ironische vertolking van het boek ‘L’ordre du jour’ van Eric Vuillard gaf de toeschouwers naast heel wat informatie ook stof tot nadenken. Het theaterstuk is geïnspireerd op zware literatuur, maar Het Nieuwstedelijk slaagt erin een boeiende weergave te bieden van de ontmoeting op 20 februari 1933 tussen Hitler en 24 magnaten over de financiering van de nazipartij NSDAP.
“Ik geloof in de zeven hoofdzondes van Mahatma Gandhi”, vertelt acteur Prince K. Appiah aan StampMedia. “Eén van deze hoofdzonden is het kapitalisme zonder enige blijk van moraliteit. Ook in ‘Orde van de dag’ komt deze zonde aan bod. Bedrijven zoals Opel, Bayer en BMW verkochten hun ziel om zo groot te worden.” Appiah moest dus niet lang nadenken om de rol aan te nemen. “Mijn eerste gedachte was: hoe kunnen we deze gigantische hoeveelheid tekst in godsnaam omzetten in een theaterstuk?”
Het 130 minuten durende schouwspel bevat inderdaad heel wat geschiedenis. Van een letterlijke en figuurlijke massage van de Oostenrijkse bondskanselier door Hitler tot een minutenlange monoloog over de gruwelijke daden van de nazi’s. “De grootste rampen komen vaak voort uit kleine beslissingen. Dat is ook duidelijk te zien in de voorstelling”, voegt Appiah er nog aan toe.
Vrouwelijke Hitler?
“Bij het casten moest Hitler niet per se door een vrouw gespeeld worden, maar hij moest wel door Sara Vertongen vertolkt worden”, zegt regisseur Stijn Devillé. “Sara is naar mijn mening één van de beste actrices van België, misschien zelfs van de wereld.”
Hoewel Hitler dus geen vrouw moest zijn voor Devillé draagt de vrouwelijke vertolking wel bij aan de symboliek. Tijdens de voorstelling wordt er gesproken over propaganda en dat de geschiedenis hoe wij haar kennen, niet altijd juist is. Een vrouwelijke Hitler trekt deze stelling door in het absurde, maar zet ons tegelijk aan het denken.
“We hadden al heel wat ervaring met nazi’s” – Els Theunis (Dramaturge ‘Orde van de dag’)
“Ik heb bewust gekozen voor een hedendaagse cast met acteurs van verschillende achtergronden. Zo trek ik de link naar de wereld vandaag”, gaat Devillé verder. “Wanneer je de Tweede Wereldoorlog spiegelt met de hedendaagse situatie, zijn er toch enkele elementen die gevaarlijk dicht bij elkaar komen.”
Tijdens de voorstelling wordt men ook regelmatig een spiegel voorgehouden. Leren mensen bij, of blijven ze steeds op een andere manier in dezelfde val trappen? Er worden parallellen getrokken tussen het naziregime en de hedendaagse situatie. “Het is aan de toeschouwers om hun conclusie te trekken, maar er zijn wel gelijkenissen tussen de SS en ICE bijvoorbeeld, of de miljardairs op de inauguratie van Trump en de ontmoeting tussen Hitler en de magnaten”, legt Devillé uit.
Hoewel het stuk zich afspeelt in de lente vindt het plaats op een winterse schaatsbaan. Dat symboliseert het glad ijs waarop de machtige politici zich op dat moment bevinden. Eén foute keuze, één toegeving of één weigering tegenover Hitler zou de geschiedenis zoals wij ze vandaag kennen, hebben gevormd of hervormd.
Dirigent Hitler?
Els Theunis werkte mee aan ‘Orde van de dag’ als dramaturg, haar rol was vooral om het boek om te zetten in een script. “Ik help de spelers om ingangen te vinden in hun rol, om te helpen met hoe ze bepaalde zinnen moeten uitspreken. En ik bewaak ook dat we datgene vertellen wat we willen zeggen”, legt Theunis uit.
“We hadden al heel wat ervaring met nazi’s”, lacht ze wanneer ze vertelt hoe ze zo’n verhaal aanpakt. “In 2009 hebben we met ‘Hitler is dood’ eerder al een theaterstuk gemaakt dat heel wat overeenkomsten heeft met ‘De orde van de dag’. Er zitten sommige passages in die letterlijk hetzelfde zijn.”
De hele voorstelling werd voorzien van livemuziek door Maï Ogawa. Doorheen het schouwspel wordt ze achter haar piano constant geflankeerd door één van de acteurs. Vaak is het Sara Vertongen als Hitler die naast haar zit en met een stokje de partituur mee volgt: een dirigent die naast de politieke ontwikkelingen op het toneel ook nog eens de muziek dirigeert. “Zo kan je het zeker interpreteren”, vertelt Theunis. “Maar Maï komt uit Japan en spreekt geen woord Vlaams. Ze heeft dus iemand naast haar nodig om aan te tonen waar we juist zitten in het script.”
Dit artikel werd gepubliceerd door NXTPOP op 10/04/2026.
